Ücretli izinlerle ilgili bilinmesi gereken 12 kritik bilgi
Çalışanların ücretli izinlerle ilgili bilmesi gereken kritik bilgileri sizler için hazırladık
MEMUR5.COM editörü, çalışanların ücretli izinlerle ilgili bilmesi gereken kritik bilgileri sizler için derledi. Konuyu 12 başlıkta açıklamadan önce kısa bir özet: İş Kanunu'na göre işçiler yıllık ücretli izne hak kazanır ve izin dönemleri işveren tarafından belirlenir. İzinler bölünemez ancak tarafların anlaşmasıyla bölünebilir. İşçilerin izin taleplerini en az bir ay öncesinden yazılı olarak bildirmesi gerekmektedir. İşveren, izin süresini işçinin hizmet süresine göre belirler. Toplu izin uygulanabilir ve bazı işçiler bu uygulamadan muaf tutulabilir. Kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışanlar da izin hakkından tam süreli çalışanlar gibi yararlanır. Geçici iş ilişkisi içindeki işçilerin izinleri de genel kurallara tabidir. İşveren, izin sürecindeki ücretleri zamanında ödemekle yükümlüdür.
Ücretli izinlerle ilgili bilinmesi gereken kritik bilgiler 12 başlıkta şöyle:
1- Yıllık ücretli izine hak kazanma nasıl olmaktadır?
İş Kanunu'nun 53. maddesinin birinci fıkrası ile 54. ve 55. maddelerinde belirtilen esaslara göre, her işçinin yıllık ücretli izne hak kazandığı tarih, ilgili Yönetmeliğin 20. maddesindeki yıllık ücretli izin kayıt belgesine yazılır.
Yıllık izin süresinin ve izne hak kazanmak için gerekli sürenin hesabında işçinin aynı işverene ait işyerlerinde çalıştığı süreler birleştirilir. Şu kadar ki bir işverenin bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde çalışan işçilerin aynı işverenin diğer işyerlerinde bu Kanun kapsamına girmeksizin geçirdikleri süreler de hesaba katılır.
Aynı bakanlığa bağlı işyerleri ve tüzel kişilerin işyerlerinde geçen süreler ile kamu iktisadi teşebbüsleri veya özel kanunla kurulan banka ve kuruluşların işyerlerinde geçen süreler de işçinin yıllık ücretli izin hakkının hesaplanmasında birleştirilerek göz önünde bulundurulur.
2- İzin kullanma dönemleri nedir?
İşveren veya işveren vekilleri, bu Yönetmeliğin 15. maddesinde belirtilen izin kurulu veya 18. maddeye dayanılarak bunun yerine geçenlere danışmak suretiyle işyerinde yürütülen işlerin nitelik ve özelliklerine göre, yıllık ücretli izinlerin, her yılın belli bir döneminde veya dönemlerinde verileceğini tayin edebilir. Bunu işyerinde ilan eder.
3- Yıllık ücretli iznin uygulanması nasıldır?
Yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünemez.
Bu iznin 53. maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesi zorunludur.
Ancak, 53. maddede öngörülen izin süreleri, tarafların anlaşması ile bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere bölümler halinde kullanılabilir.
İşveren tarafından yıl içinde verilmiş bulunan diğer ücretli ve ücretsiz izinler veya dinlenme ve hastalık izinleri yıllık izne mahsup edilemez.
Yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz.
Yıllık ücretli izinleri işyerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olanlara istemde bulunmaları ve bu hususu belgelemeleri koşulu ile gidiş ve dönüşlerinde yolda geçecek süreleri karşılamak üzere işveren toplam dört güne kadar ücretsiz yol izni vermek zorundadır.
İşveren tarafından iş sözleşmesinin feshedilmesi halinde İş Kanunu'nun 17. maddesinde belirtilen bildirim süresi ile 27. maddesi gereğince işçiye verilmesi zorunlu yeni iş arama izinleri, yıllık ücretli izin süreleri ile iç içe giremez.
İşveren, işyerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izinlerini gösterir izin kayıt belgesi tutmak zorundadır.
Alt işveren işçilerinden, alt işvereni değiştiği hâlde aynı işyerinde çalışmaya devam edenlerin yıllık ücretli izin süresi, aynı işyerinde çalıştıkları süreler dikkate alınarak hesaplanır. Asıl işveren, alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin hak kazandıkları yıllık ücretli izin sürelerinin kullanılıp kullanılmadığını kontrol etmek ve ilgili yıl içinde kullanılmasını sağlamakla, alt işveren ise tutmak zorunda olduğu izin kayıt belgesinin bir örneğini asıl işverene vermekle yükümlüdür.
4- İzin isteğinin zamanı nasıldır?
İşçi yukarıdaki maddelere göre hak ettiği yıllık ücretli iznini, kullanmak istediği zamandan en az bir ay önce işverene yazılı olarak bildirir.
İşveren veya işveren vekilleri, bu istekleri Yönetmeliğin 15 inci maddesinde sözü geçen izin kuruluna veya 18 inci maddesinde belirtilen kişilere bildirir.
5- İzin isteği ve verilmesi nasıl olmaktadır?
İşçi yıllık izin isteminde, adını soyadını, varsa sicil numarasını, iznini hangi tarihler arasında kullanmak istediğini ve ücretsiz yol izni isteyip istemediğini yazar.
İzin kurulu veya işveren, işçinin istediği izin kullanma tarihi ile bağlı değildir. Ancak, izin sıra ve nöbetleşmesini göstermek üzere söz konusu kurulca düzenlenecek çizelgeler işçinin talebi ve iş durumu dikkate alınarak hazırlanır.
Aynı tarihe rastlayan izin isteklerinde; işyerindeki kıdem ve bir önceki yıl iznini kullandığı tarih dikkate alınarak öncelikler belirlenir.
Yol izni alanlar bu süreyi kullanmadan işe dönerlerse, işveren bunları anılan sürenin bitiminden önce işe başlatmayabilir.
6- İzin süresinin tespiti nasıldır?
İşçinin izin süresi, iznini hak ettiği tarihteki hizmet süresine ve 4857 sayılı Kanunun 55. maddesine göre belirlenir.
İşyerinde işe başladığı günden itibaren deneme süresi de içinde olmak üzere en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez.
İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresi;
a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara ondört günden,
b) Beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlara yirmi günden,
c) Onbeş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmialtı günden,
az olamaz. Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri dörder gün arttırılarak uygulanır.
Ancak, onsekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz.
7- Toplu izin nedir?
İşveren veya işveren vekili Nisan ayı başı ile Ekim ayı sonu arasındaki süre içinde, işçilerin tümünü veya bir kısmını kapsayan toplu izin uygulayabilir.
Bu uygulamaya gidildiğinde, izin kurulu izin çizelgelerini, toplu izne çıkacak işçiler aynı zamanda izne başlayacak ve Kanunun 53 üncü maddesindeki izin sürelerine ve yol izni isteklerine göre her işçinin izin süresinin bitimini gösterecek biçimde düzenler ve ilan eder.
Toplu izin dönemleri, bu dönemlerde henüz yıllık ücretli izin hakkını kazanmayan işçileri de kapsayacak şekilde belirlenebilir. Şu kadar ki, ertesi yıl veya yıllarda bu toplu izin yönteminin uygulanmaması halinde, bu durumda olanların gelecek yıllık ücretli izne hak kazanacakları tarih, genel esaslara göre belirlenir.
8- Toplu izin uygulaması dışında tutulacak işçiler var mıdır?
Toplu izin uygulanması halinde işveren veya işveren vekili, işyerinin korunması, işyerindeki araç, gereç, donatım veya makinelerin bakımı, hazırlanması, temizlenmesi veya güvenliğinin sağlanması gibi zorunlu durumlar için yeter sayıda işçiyi toplu izin dışında tutabilir.
Bu durumda olanların yıllık izinleri toplu izin döneminden önce veya sonra diledikleri tarihte verilir.
9- Mevsimlik veya kampanya işlerinde yıllık ücretli izin nasıldır?
İş Kanununun 53 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında sözü geçen ve nitelikleri yönünden bir yıldan az süren mevsim veya kampanya işlerinin yürütüldüğü işyerlerinde devamlı olarak çalışan işçilerin yıllık ücretli izinleri hakkında bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.
10- Kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışmalarda yıllık ücretli izin nedir?
Kısmi süreli ya da çağrı üzerine iş sözleşmesi ile çalışanlar yıllık ücretli izin hakkından tam süreli çalışanlar gibi yararlanır ve farklı işleme tabi tutulamaz.
Kısmi süreli ya da çağrı üzerine iş sözleşmesi ile çalışanlar iş sözleşmeleri devam ettiği sürece her yıl için hak ettikleri izinleri, bir sonraki yıl izin süresi içine isabet eden kısmi süreli iş günlerinde çalışmayarak kullanır.
Yukarıdaki esaslara göre izine hak kazanan kısmi süreli ya da çağrı üzerine çalışan işçilerle tam süreli çalışan işçiler arasında yıllık izin süreleri ve izin ücretleri konularında bir ayrım yapılamaz.
11- Geçici iş ilişkisiyle çalışan işçilerin yıllık ücretli izinleri nasıldır?
Geçici iş ilişkisi ile çalışan işçilerin yıllık ücretli izinleri hakkında, geçici iş sözleşmesinde aksi belirtilmediği takdirde, yukarıda açıkladıklarımız aynen uygulanır.
12- İzinde ücretin ödenmesi nasıldır?
İzin ücretinin belirlenmesinde; fazla çalışma karşılığı alınacak ücretler, primler, sosyal yardımlar ve işyerinin devamlı işçisi olup, normal saatler dışında hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinde çalışan işçilerin bu işler için aldıkları ücretler hesaba katılmaz.
İşveren veya işveren vekili, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye izin dönemine ilişkin ücreti ile ödenmesi bu döneme rastlayan diğer ücret ve ücret niteliğindeki haklarını izine başlamadan önce peşin olarak vermek veya avans olarak ödemek zorundadır.
Yüzde usulünün uygulandığı yerlerde izin ücreti yüzdelerden toplanan para dışında işveren tarafından ödenir.
Yıllık ücretli izin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ayrıca ödenir.
Kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışanlara; izin dönemine rastlayan çalışması gereken sürelere ilişkin ücretleri, yıllık izin ücreti olarak ödenir.
Bakmadan Geçme
![2025 yılında asgari ücret ne kadar olacak? Uzman isimden çarpıcı tahmin](https://i.memur5.com/c/90/832x468/s/dosya/haber/2025-yilinda-asgari-ucret-ne-k_1725611596_xq943B.jpeg)
![İşçiler yıllık maaşlarının 1,5 ayını vergi olarak ödüyor](https://i.memur5.com/c/90/832x468/s/dosya/haber/isciler-yillik-maaslarinin-1-5_1725611264_Kot8CQ.jpg)
![Yeni müfredat uygulamasına ilişkin usul ve esaslar 81 ile gönderildi](https://i.memur5.com/c/90/832x468/s/dosya/haber/yeni-mufredat-uygulamasina-ili_1725611027_xsj6z2.jpg)
![Orta Vadeli Program açıklandı: Enflasyon beklentisi yükseldi, dolar/TL tahmini düştü](https://i.memur5.com/c/90/832x468/s/dosya/haber/orta-vadeli-program-aciklandi-_1725610882_oIyWBU.jpg)
![Türk-İş: Temmuzda kamu işçisinin aldığı yüzde 25'lik zam diğer işçilere de uygulansın](https://i.memur5.com/c/90/832x468/s/dosya/haber/turk-is-temmuzda-kamu-iscisini_1725609761_C1nQDo.jpg)
![Bir Behzat Ç. hikayesi: Etimesgut'ta başkanların liyakat ve kadrolaşma karnesi](https://i.memur5.com/c/90/832x468/s/dosya/haber/bir-behzat-c-hikayesi-etimesgu_1725489830_0MoZwj.jpeg)